Synesthesie

In de grote vakantie voordat ik naar groep 3 ging, maakte Mark mij bang met Karbonkel. Na de zomer zou ik gaan leren lezen en in de klas zouden we dan kijken naar Ik Mik Loreland. Mark vertelde me over het monster dat alle letters uit Loreland wegblies. De dag voordat we naar school gingen was ik zo zenuwachtig dat ik niet kon slapen. Voor iedereen die ontsnapt is aan het collectieve trauma met de groene eenogige piranha, via deze link vind je nog wat filmpjes terug (let vooral op de hypermoderne laptop en 3D animatie in de intro; voor het engste moment moet je trouwens naar minuut 18:30 gaan, als je durft…) . Gelukkig leerden wij ook lezen via verhaaltjes die de juf vertelde en een leesplankje – de serie keken wij alleen op donderdag (wat karbonkel trouwens niet minder eng maakte, maar goed).

Ik weet nog goed dat het leesplankje in de klas iedere letter een andere kleur had gegeven. Zo was de A geel, de B was paars en de C was groen. Toen ik de meeste letters onder de knie had zei ik eens tegen Maartje, een vriendinnetje, dat de kleuren niet klopten. De B was niet paars en de A zeker niet geel. Maartje lachtte mij uit – snapte ik de letters nog niet? Boos ging ik naar de juf en ik vertelde dat de letters op het leesplankje niet klopten. De A was rood. Juf Christa zei dat letters geen kleuren hebben, dat hebben de mensen alleen maar gedaan om lezen wat leuker te maken. Maar ik hield voet bij stuk dat de letters en vooral de klinkers een kleur hadden. Een rode A, een bruine E, een blauwe U, een zwarte I en een witte O. Juf Christa zei dat ik andere kinderen maar niet zo moest verwarren met mijn verbeelding. Dus heb ik heel lang mijn mond gehouden hierover – ook toen ik cijfers met kleuren ging verbinden heb ik dit heel lang aan niemand verteld.

Pas vorig jaar kwam ik erachter dat ik niet de enige ben die cijfers en letters met kleuren verbindt. Mark vertelde mij dat dit synesthesie heet. Hij is ook een synestheet, dat is wanneer je hersenen twee zintuigen met elkaar associeren, maar in een andere variant. De symbool-kleur associatie komt het vaakst voor, maar er zijn ook andere varianten. Sommige mensen voelen een bepaalde dag van de week, of een bepaald maand in het jaar; Mark bijvooebeeld voelt februari in zijn linkerknie. Ook zijn er mensen die smaak associeren met een locatie: als zij bijvoorbeeld kip eten dan is het net alsof er iets gebeurt aan de bovenkant van hun zichtsveld.

Ik was erg blij toen ik hier achterkwam; ik ben helemaal niet zo raar als juf Christa zei dat ik was. Mijn synesthesie is misschien niet alledaags en wellicht kan niet iedereen zich voorstellen wat ik bedoel, maar ik ben echt niet de enige die dit heeft. Volgens een studie heeft ongeveer 2 procent van de bevolking een vorm van synesthesie. Het grappige aan mijn persoonlijke variant van synesthesie is dat het nogal uitgebreid is. Schrift associeer ik met kleur, kleurcombinaties kan ik proeven, smaak kan ik horen, en geluid voel ik dan weer ergens op mijn lichaam. Dus als ik de juiste letters achterelkaar lees, kan ik een grote sensatie voelen die alle zintuigen doorgaat. Maar meestal is het niet zo’n gekkigheid.De sterkste associaties maak ik alleen met bepaalde waarnemingen. Paars en groen (de Hulk) proeft bijvoorbeeld erg zuur, terwijl paars en rood geen smaak hebben. Een vrouwelijke alt die de centrale C zingt voel ik op mijn kuit, terwijl een sopraan die dezelfde noot zingt nauwelijks gevoel geeft. Grappig he?

Dus, ik vraag mij af, herkennen jullie je een beetje hierin of is synesthesie compleet nieuw voor jullie? Het lijkt mij erg grappig om te horen wat jullie combinaties zijn 🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s